[Ухаалаг эмч] Тархины харвалт, үүнийг зөв мэддэг хүн тийм ч олон биш!

А. Тархины харвалт гэж юу вэ?

«Тархины харвалт» бол тархинд үүсдэг өвчнүүдийн нэг юм. Мэдээж тархинд бусад эрхтний адил хавдар үүсэх, гэмтэх, үрэвсэх зэрэг олон төрлийн өвчин байдаг ч тархины харвалт гэдэг нь тархины судаснуудад асуудал үүсэж, судас бөглөрөх эсвэл хагарах гэсэн хоёр хэлбэрийн аль нэгээр илэрдэг. Ингэснээр тухайн судсаар дамжих цус тархины тэр хэсэгт хүрч чадахгүй болж, тархины тодорхой хэсэг гэмтэн, хэвийн үйл ажиллагаагаа явуулж чадахгүй болдог. Юутай ч тархи руу очих судсанд асуудал үүссэнээс болж гэнэт мэдрэлийн шинж тэмдэг илрэх, саажих, мэдрэхүй алдагдах, толгой эргэх, ярьж чадахгүй болох зэрэг шинж тэмдгүүдийг нийтэд нь «тархины харвалт» гэж нэрлэдэг.

А. Тархины харвалтын гол эрсдэлт хүчин зүйлс юу вэ?

Тархины судас бөглөрөх эсвэл хагарах өвчин учраас тархины судсыг гэмтээдэг бүх хүчин зүйлс эрсдэлт хүчин зүйл болно. Хамгийн чухал нь нас юм. Судас залуу хүнийх шиг уян хатан байх ёстой ч нас ахих тусам нуруу бөгтийж, алхаа гишгээ хөшиж, хүч тамиргүй болдог шиг нас бол чухал эрсдэлт хүчин зүйл боловч наснаас зугтах аргагүй шүү дээ. Нас ахихыг зогсоож чадахгүй ч бидний хянаж чадах эрсдэлт хүчин зүйлсийг эхнээс нь зохицуулах нь чухал юм. Өөр нэг эрсдэлт хүчин зүйл бол цусны даралт ихсэх өвчин юм. Ердийн үед цусны даралт 120/80 орчим байдаг бол үүнээс ихсэхэд судас гэмтэж эхэлдэг. Бодит байдал дээр өвчтөнүүдийн 70 хувь нь цусны даралт ихтэй байдаг. Даралт бол гол шалтгаан юм. Дараагийнх нь чихрийн шижин. Миний ажигласнаар өвчтөнүүдийн 30 орчим хувь нь чихрийн шижинтэй байдаг. Чихрийн шижин нь судсыг тасралтгүй гэмтээдэг тул чихрийн шижинтэй хүмүүс энгийн хүмүүсээс илүү их тархины харвалтад өртдөг. Мөн тамхи татах байна. Тамхинд агуулагдах бодисууд судсыг байнга гэмтээдэг тул харвалтын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг, мөн согтууруулах ундаа байна. Эдгээр хүчин зүйлс олон байх тусам харилцан нөлөөлж (харвалтын) эрсдэлийг улам ихэсгэдэг. Судас гэмтээх хүчин зүйлсийг биедээ байлгаад байж болохгүй тул тархины харвалтаас урьдчилан сэргийлэхийн тулд хичээх нь маш чухал гэдгийг хэлмээр байна.

А. Тархины харвалтад удамшлын нөлөө их үү?

Тийм ч их биш. Удамших хандлага бол бий. Эцэг эх нь цусны даралт ихсэх өвчтэй бол хүүхдүүд нь ч бас даралт ихсэх магадлал өндөр, чихрийн шижин ч мөн адил. Үүнээс үүдэлтэй тархины харвалт нь удамшил мэт харагдаж болно. Гэхдээ энэ нь удамшлын өвчин биш учраас заавал тэгнэ гэсэн үг биш. Ийм тохиолдол ховор тул энгийн хүмүүс энэ талаар заавал мэдэх албагүй. Зүгээр л ерөнхийдөө харвалт өгөх хандлага бага зэрэг байж болох ч том асуудал биш гэж бодоход болно. Бусад ердийн харвалтууд удамшлын хандлагагүй байдаг тул хэт их санаа зоволгүйгээр хувь хүн өөрийгөө хянах нь чухал гэдгийг хэлье.

А. Тархины харвалтын урьдал шинж тэмдэг гэж байдаг уу?

Үнэндээ тархины харвалтын чиглэлээр ажилладаг хүний хувьд «урьдал шинж тэмдэг» гэдэг үг тийм ч оновчтой биш гэж боддог. Харвалтын шинж тэмдэг бага зэрэг илрээд зүгээр болох тохиолдол байдаг. Тархи гэмтсэний улмаас гэнэт тамир тэнхээ алдагдах нь харвалтын гол шинж тэмдэг бөгөөд энэ нь түр зуур илрээд арилж байгаа хэрэг юм. Хэрэв ийм шинж тэмдэг илэрвэл том харвалт өгсөнтэй адил маш хурдан эмнэлэгт очих ёстой. Түр зуур илрээд өнгөрлөө гээд үл тоомсорлож болохгүй, энэ нь том асуудал мөн эсэхийг шалгуулж, урьдчилан сэргийлэх нь чухал гэсэн утгаараа л ач холбогдолтой юм. Үүнийг «урьдал шинж тэмдэг» гэж нэрлэдэггүй. Юутай ч тийм жижиг харвалт байсан ч яаралтай эмнэлэгт очих ёстой гэдэг нь үнэн юм.

А. Гэнэт тархины харвалт өгвөл авах арга хэмжээ бий юу?

Бодит байдал дээр өөрөө авах арга хэмжээ гэж үгүй. Тархины харвалтын гол шинж тэмдэг болох гар хөл гэнэт саажиж хөдөлж чадахгүй болох, гэнэт хэл яриа орооцолдож дуудлага муудах эсвэл ярьж чадахгүй болох, гэнэт нэг талын нүд харанхуйлж харахгүй болох зэрэг шинж тэмдэг илэрвэл хамгийн сайн арга бол яаралтай эмнэлэгт очих явдал юм, энэ л цорын ганц арга хэмжээ. Тархи бүрэн гэмтэхээс өмнө эмнэлэгт арга хэмжээ авах ёстой бөгөөд үүнийг эмнэлэгт л хийх боломжтой, та өөрөө хийж чадахгүй. Ойр орчимд 3-р шатлалын эмнэлэг хаана байгааг мэдэж аваад тийшээ яаралтай очих хэрэгтэй. Тархины харвалтын цочмог үед л том эмнэлэгт ирж байж эмчилгээ илүү үр дүнтэй болж, бүх зүйл сайнаар эргэнэ гэдгийг би онцолмоор байна.

Тархины харвалтын цочмог үед заавал 3-р шатлалын эмнэлэгт хандаарай!

2-р хэсгээр тархины харвалтын эмчилгээний талаар мэдээлэл хүргэх болно 🤗