[Ухаалаг эмч] Ревматоид артрит, нэгэнт өвчилбөл бүрэн эдгэрэхэд хэцүү байдаг.

А. Ревматоид артрит гэж юу вэ?

Ревматоид артрит нь бидний биеийн дархлааны тогтолцоо буруу ажиллаж, нян эсвэл вирус гэх мэт гадны биет биш, харин өөрийн үе мөч рүү дайрснаас үүсдэг архаг үрэвсэлт өвчин юм. Үүнээс болж үений дотор талд (үений бүрхүүл) үрэвсэл үүсэж, цаг хугацаа өнгөрөх тусам үе мөч гэмтэж, хэлбэр дүрсээ алдаж болно. Гол онцлог нь аутоиммун өвчин бөгөөд биеийг хамгаалах ёстой дархлааны эсүүд үе мөч рүү дайрдаг. Гол шинж тэмдэг нь үе мөч хавдаж өвдөх, өглөөд гар хөшиж, энэ байдал 1 цагаас илүү хугацаагаар үргэлжлэх ‘өглөөний хөшингө’ илэрч болно. Голчлон хуруу, бугуй, хөлийн хуруу зэрэг жижиг үе мөчнөөс эхэлж, хоёр талдаа ижилхэн өвдөх тохиолдол их байдаг. Бүх биеийн шинж тэмдэг нь амархан ядрах, бага зэрэг халуурах, жин хасагдах зэргээр илэрч болно.

А. Ревматоид артрит удамшдаг уу?

Ревматоид артрит нь эцэг эхээс шууд өвлөгддөг удамшлын өвчин биш боловч удамшлын хүчин зүйл өвчин үүсэхэд чухал нөлөө үзүүлдэг. Гэр бүлийн гишүүдийн дунд ревматоид артриттай хүн байвал эрсдэл энгийн хүмүүсээс өндөр байж болно. Үүнтэй холбоотой гол ген нь HLA-DRB1 гэж тодорхойлогдсон байдаг ч энэ ген байгаа гээд заавал өвчин тусна гэсэн үг биш юм. Бодит байдал дээр эцэг эх нь өвчтэй байсан ч ихэнх хүүхдүүд нь өвчилдөггүй.

Хүрээлэн буй орчны хүчин зүйлс болох тамхи татах, буйлны үрэвсэл зэрэг архаг халдвар, дааврын өөрчлөлт эсвэл стресс зэрэг амьдралын хэв маяг нөлөөлж болно. Тиймээс гэр бүлийн түүх байгаа бол эрүүл мэнддээ анхаарч, эрт оношилгоо хийлгэх нь чухал юм.

А. Ямар хоол хүнс хэрэглэвэл сайн бэ?

Ревматоид артритад тусгайлан сайн эсвэл муу хоол хүнс гэж заасан зүйл байхгүй. Гэхдээ үрэвслийг бууруулж, үе мөчний эрүүл мэндэд тустай хооллолтын зуршил гэж бий. Загас, хүнсний ногоо, самар зэргийг ойр ойрхон идэж, шарсан хоол, боловсруулсан хүнс, улаан махны хэрэглээг багасгаарай. Согтууруулах ундааг ч их хэмжээгээр хэрэглэхгүй байх нь дээр. Өөрт тохирсон хооллолтын зуршлыг тууштай ажиглаж, зохицуулах нь үр дүнтэй. Хамгийн гол нь тэнцвэртэй хооллолт болон зохистой жингээ барих явдал юм. Учир нь жин нэмэгдвэл үе мөчинд ирэх ачаалал ихсэж, шинж тэмдэг улам дордож болно. Жингээ хянах замаар үе мөчний ачааллыг бууруулах нь чухал юм.

А. Ямар дасгал хөдөлгөөн тустай вэ?

Ревматоид артриттай өвчтөнүүдийн хувьд дасгал хөдөлгөөн нь үе мөчийг хамгаалж, булчинг бэхжүүлэн биеийн үйл ажиллагааг хэвийн байлгахад маш чухал юм. Хэт удаан амарвал булчин суларч, улмаар үе мөч тогтворгүй болж, үйл ажиллагаа нь муудаж болно. Дасгал хөдөлгөөн бол ревматоид артрит эмчилгээний нэг хэсэг юм. Өвдөж байх үедээ амарч, шинж тэмдэг сайжирвал алхах, усанд сэлэх, хөнгөн хүчний дасгалаас эхлээрэй. Энд анхаарах зүйл бол үе мөч хавдаж, өвдөлт ихтэй хурц үед хэт их дасгал хийхээс зайлсхийж, хангалттай амрах хэрэгтэй. Өвдөлт намдсаны дараа дасгалаа аажмаар эхлүүлэх нь зүйтэй бөгөөд дасгалын өмнө болон дараа сунгалт хийхээ мартаж болохгүй. Гэхдээ дасгал хийх явцад өвдөлт ихэсвэл дасгалыг нэн даруй зогсоож, мэргэжилтэнтэй зөвлөлдөх шаардлагатай.

А. Ревматоид артрит бүрэн эдгэрэх боломжтой юу?

Ревматоид артрит нь одоогоор бүрэн эдгэрэхэд хэцүү архаг өвчин юм. Гэсэн хэдий ч эрт оношлуулж, зохих эмчилгээг тууштай хийлгэвэл үе мөчний гэмтлээс бараг бүрэн сэргийлж, хэвийн өдөр тутмын амьдралаар амьдрах боломжтой. Сүүлийн үед эмчилгээний аргууд ихээхэн хөгжиж, шинж тэмдэг бараг илрэхгүй «бүрэн намжмал» (remission) байдалд хүрдэг өвчтөнүүдийн тоо нэмэгдэж байна. Намжмал байдалд өвдөлт болон хөшингө бараг байхгүй эсвэл маш бага байх бөгөөд бараг хэвийн амьдралаар амьдрах боломжтой. Ревматоид артрит бол насан туршдаа хянах ёстой өвчин юм. Эрт эмчилгээ хоцрох эсвэл хяналт суларвал үе мөчний гэмтэл, хэлбэр алдагдалт явагдаж болзошгүй тул эмнэлэгт тогтмол очиж, эмийн эмчилгээ болон амьдралын хэв маягийг сайн сахих нь чухал. Эмчилгээг зогсоовол шинж тэмдэг дахин дордож болзошгүй тул эмнэлгийн ажилтны зааврыг заавал дагах хэрэгтэй.

А. Зүү төөнүүр, уламжлалт эмчилгээ, нэмэлт бүтээгдэхүүн тустай юу?

Ревматоид артритын эмчилгээнд батлагдсан эмийн эмчилгээ нь үндсэн суурь болдог. Зүү төөнүүр, уламжлалт эмчилгээ, эрүүл мэндийг дэмжих хүнс, нэмэлт бүтээгдэхүүн зэрэг нь зарим өвчтөнд түр зуурын өвдөлт намдаах эсвэл шинж тэмдгийг хөнгөвчлөхөд тусалж болох ч өвчнийг үндсээр нь эмчлэх эсвэл дархлааны алдагдлыг зохицуулах үр нөлөө нь тодорхойгүй байна.

Зүү төөнүүр, төөнө засал, эмийн зүү зэрэг уламжлалт эмчилгээ нь гаж нөлөө багатай бөгөөд харьцангуй аюулгүйгээр өвдөлтийг намдааж, үе мөчний үйл ажиллагааг сайжруулахад туслах үүрэг гүйцэтгэж болно. Гэхдээ дангаар нь эмчилгээг орлуулахаас илүүтэйгээр заавал мэргэжлийн эмчийн эмийн эмчилгээтэй хавсарч хийх ёстой. Нэмэлт бүтээгдэхүүнүүдээс омега-3 тосны хүчил нь үрэвсэл болон үе мөчний өвдөлтийг намдаахад тодорхой хэмжээгээр тусалдаг гэсэн судалгаа байдаг бөгөөд витамин D болон кальцийг ясны сийрэгжилтээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор зөвлөдөг. Уламжлалт эмчилгээ болон эрүүл мэндийг дэмжих хүнс нь зөвхөн эмчилгээнд туслах үүрэгтэй болохоос өвчнийг бүрэн эдгээх арга биш юм. Батлагдсан эмийн эмчилгээг тууштай хийлгэхийн зэрэгцээ туслах аргуудыг хэрэглэхийг хүсвэл заавал эмчтэйгээ зөвлөлдөөрэй.

Тууштай анхаарал болон зохих эмчилгээ нь үе мөч болон эрүүл мэндээ хамгаалах сайн арга юм!

Ревматоид артрит нь архаг өвчин боловч эрт оношилгоо, тууштай эмчилгээ, зөв амьдралын хэв маягаар дамжуулан эрүүл өдөр тутмын амьдралыг хангалттай хадгалж чадна. Та бүхэнд хэлэх чухал зүйл бол ганцаараа санаа зоволгүйгээр, хэзээд эмчилгээ, хяналтын талаар эмчтэйгээ зөвлөлдөж, хамтдаа шийдвэрлэж явах явдал юм. Тууштай анхаарал болон зохих эмчилгээ нь таны үе мөч болон эрүүл мэндийг хамгаалах сайн арга юм. Хамтдаа хичээж, итгэл найдвартай байж, өнөөдрөөс илүү дээр маргаашийг бүтээхийг чин сэтгэлээсээ хүсэж байна. Баярлалаа.