ยาลดความอ้วนคือ ‘ตัวช่วยเสริม’ ไม่ใช่ ‘ทางออกสุดท้าย’

ทีมเภสัชกรรม โรงพยาบาล Gangneung Asan

คิม เซ-จิน (Kim Se-jin) UM

คุณกำลังหลงใหลไปกับ ‘ยาฉีดลดความอ้วน’ อยู่หรือเปล่า?😲

เมื่อเร็วๆ นี้ ในโทรทัศน์และโซเชียลมีเดีย เหล่าดาราและอินฟลูเอนเซอร์ต่างพากันแชร์ประสบการณ์การใช้ ‘ยาฉีดลดความอ้วน’ เพื่อลดน้ำหนักในระยะเวลาอันสั้น ทำให้ความสนใจในยาลดความอ้วนบางชนิดพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว รีวิวที่ว่า ‘ความอยากอาหารหายไป’ หรือ ‘ไม่ต้องออกกำลังกาย แค่ฉีดยานี้น้ำหนักก็ลด’ กำลังแพร่กระจายไปทั่วโลกออนไลน์ ทำให้คนเข้าใจผิดว่ายานี้เป็นเพียงอาหารเสริมลดน้ำหนักหรือยาลดความอ้วนทั่วไป ยิ่งไปกว่านั้น ยังมีการแชร์ชื่อยาและวิธีใช้จนเกิดกรณีอันตรายที่ผู้คนหาซื้อมาใช้เองโดยไม่มีการวินิจฉัยจากแพทย์ หรือใช้ยาเกินขนาดที่กำหนดเพิ่มมากขึ้น

สิ่งที่หายไปอาจไม่ใช่ไขมัน แต่เป็น ‘สุขภาพ’ ของคุณ🚨

ยาฉีดลดความอ้วนที่กำลังฮิตอยู่ในขณะนี้คือยากลุ่ม ‘GLP-1 analogues’ เดิมทีถูกพัฒนาขึ้นเพื่อรักษาโรคเบาหวานประเภทที่ 2 แต่เมื่อพบว่ามีผลข้างเคียงในการลดน้ำหนัก จึงเริ่มนำมาใช้เป็นยารักษาโรคอ้วน GLP-1 (Glucagon-Like Peptide-1) เป็นฮอร์โมนที่ร่างกายหลั่งออกมาตามธรรมชาติเมื่อเรารับประทานอาหาร มีหน้าที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลิน ชะลอการขับอาหารออกจากกระเพาะ ทำให้รู้สึกอิ่มนานขึ้น และช่วยยับยั้งความอยากอาหาร

อย่างไรก็ตาม ยานี้ไม่ใช่ว่าใครก็ใช้ได้ จะต้องเป็นผู้ที่มีดัชนีมวลกาย (BMI) ตั้งแต่ 30 ขึ้นไปซึ่งถือเป็นโรคอ้วนระดับรุนแรง หรือผู้ที่มี BMI ตั้งแต่ 27 ขึ้นไปและมีโรคแทรกซ้อนที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนัก เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ โดยต้องได้รับใบสั่งยาจากการวินิจฉัยของแพทย์เท่านั้น การใช้ยาเพียงเพื่อความสวยงามหรือเพื่อทดแทนการขาดวินัยในการลดน้ำหนัก อาจเป็นทางลัดที่ทำลายสุขภาพได้

ปัญหาคือยาเหล่านี้ถูกจำหน่ายอย่างง่ายดายผ่านโซเชียลมีเดีย การพรีออเดอร์จากต่างประเทศ หรือการลักลอบจำหน่ายผิดกฎหมายโดยไม่มีแพทย์ควบคุม ยานี้เป็นยาฉีดที่ต้องเก็บรักษาในตู้เย็น หากกระบวนการขนส่งไม่เหมาะสม ประสิทธิภาพของยาอาจเสื่อมถอยหรือเน่าเสียได้ นอกจากนี้ยังอาจมีส่วนผสมที่ไม่สมดุลหรือมีสารอันตรายปนเปื้อน ซึ่งเป็นอันตรายต่อสุขภาพอย่างร้ายแรง ปัญหาที่ใหญ่กว่านั้นคือผลข้างเคียงที่รุนแรงหากใช้โดยไม่มีคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์ อาการที่พบบ่อย ได้แก่ คลื่นไส้ อาเจียน ร่างกายขาดน้ำ ปวดศีรษะ เวียนศีรษะ ไปจนถึงตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน นิ่วในถุงน้ำดี ถุงน้ำดีอักเสบ อัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น และโรคไทรอยด์ ซึ่งในกรณีที่รุนแรงอาจนำไปสู่สถานการณ์ฉุกเฉินถึงแก่ชีวิตได้

ยาลดความอ้วนเป็นเพียง ‘ตัวช่วยเสริม’ ไม่ใช่ ‘ทางออกสุดท้าย’

การควบคุมน้ำหนักในระยะยาวต้องทำควบคู่ไปกับการควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย และการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างสม่ำเสมอ หากหวังพึ่งแต่ยาเพียงอย่างเดียว ในที่สุดจะประสบกับภาวะโยโย่เอฟเฟกต์ (Yo-yo effect) หรือระบบเผาผลาญเสื่อมถอย โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มีหลายกรณีที่น้ำหนักพุ่งกลับมาอย่างรวดเร็วหลังจากหยุดใช้ยา

เนื่องจากเพิ่งมีการเปิดตัวยาฉีดลดความอ้วนตัวใหม่ที่มีประสิทธิภาพสูงกว่าเดิม จึงมีความเป็นไปได้สูงที่จะเกิดกระแสฟีเวอร์อีกครั้ง แต่ไม่ว่าจะเป็นยาชนิดใด สิ่งสำคัญคือ ‘ใช้กับใคร และใช้อย่างไร’ ยาลดความอ้วนจะปลอดภัยและให้ผลลัพธ์ตามที่คาดหวังก็ต่อเมื่อใช้ภายใต้การวินิจฉัยและคำแนะนำของแพทย์ผู้เชี่ยวชาญตามหลักฐานทางการแพทย์เท่านั้น ยาจะไม่ใช่ยาที่แท้จริงหากคุณตัดสินใจใช้เอง แต่จะเป็น ‘ยาจริง’ ก็ต่อเมื่อใช้ร่วมกับคำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญ อย่าลืมว่าสุขภาพของคุณสำคัญกว่ากระแสหรือรีวิวเพียงด้านเดียว!

คำถามที่พบบ่อย

ทุกคนสามารถรับยาฉีดลดความอ้วนได้หรือไม่?

ไม่ครับ ไม่ใช่ทุกคนที่จะได้รับยาฉีดลดความอ้วน ยานี้จะถูกสั่งจ่ายโดยแพทย์เท่านั้น สำหรับผู้ใหญ่ที่มีภาวะอ้วนรุนแรง (ดัชนีมวลกาย หรือ BMI 30 ขึ้นไป) หรือผู้ที่มี BMI 27 ขึ้นไปและมีโรคที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนัก เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือภาวะหยุดหายใจขณะหลับ การใช้เพื่อวัตถุประสงค์ด้านความงามเพียงอย่างเดียวไม่แนะนำ

ยาฉีดลดความอ้วน (GLP-1 analogue) ช่วยลดน้ำหนักได้อย่างไร?

มันช่วยลดน้ำหนักโดยการเลียนแบบการทำงานของฮอร์โมน GLP-1 ซึ่งหลั่งออกมาเมื่อรับประทานอาหาร ยานี้จะกระตุ้นการหลั่งอินซูลินและชะลอการบีบตัวของกระเพาะอาหาร ทำให้รู้สึกอิ่มนานขึ้น และยังช่วยยับยั้งความอยากอาหาร ซึ่งนำไปสู่ผลลัพธ์ในการลดน้ำหนัก

การซื้อยาฉีดลดความอ้วนผ่านการสั่งซื้อโดยตรงจากต่างประเทศปลอดภัยหรือไม่?

ไม่ครับ อาจเป็นอันตรายอย่างยิ่ง ยานี้เป็นยาฉีดที่ต้องเก็บในตู้เย็น และมีความเสี่ยงสูงที่ประสิทธิภาพของยาจะลดลงหรือเสื่อมสภาพหากกระบวนการจัดจำหน่ายไม่เหมาะสม นอกจากนี้ ส่วนผสมอาจไม่สมดุลหรือมีสารอันตรายปนเปื้อนได้ ดังนั้นจึงจำเป็นต้องได้รับยาจากบุคลากรทางการแพทย์เท่านั้น

การใช้ยาฉีดลดความอ้วนผิดวิธีมีผลข้างเคียงอย่างไร?

อาการอาจมีตั้งแต่เล็กน้อย เช่น คลื่นไส้ อาเจียน ภาวะขาดน้ำ ปวดศีรษะ ไปจนถึงโรคร้ายแรง การใช้ยาในทางที่ผิดโดยไม่มีการดูแลจากแพทย์ มีรายงานว่าทำให้เกิดตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน นิ่วในถุงน้ำดี ถุงน้ำดีอักเสบ อัตราการเต้นของหัวใจเพิ่มขึ้น และความผิดปกติของต่อมไทรอยด์ และในกรณีที่รุนแรง อาจนำไปสู่สถานการณ์ฉุกเฉินได้

แค่ฉีดยาอย่างเดียวก็ผอมได้โดยไม่ต้องออกกำลังกายหรือควบคุมอาหารใช่ไหม?

ไม่ครับ ยาฉีดลดความอ้วนเป็นเพียงตัวช่วยเท่านั้น สำหรับการจัดการน้ำหนักในระยะยาว จำเป็นต้องมีการควบคุมอาหาร การออกกำลังกาย และการปรับปรุงพฤติกรรมการใช้ชีวิตอย่างต่อเนื่อง หากพึ่งพายาเพียงอย่างเดียวแล้วหยุดใช้ อาจประสบกับภาวะโยโย่เอฟเฟกต์อย่างรวดเร็วหรือการทำงานของระบบเผาผลาญลดลงได้