[Ухаалаг эмч] Гүйгчдийн анхааралд! Хэрэв шагайгаа эвгүй гишгэж булгалсан бол заавал үзээрэй!

А. Шагайн шөрмөсний гэмтэл (шагай булгарах) гэж юу вэ?

Х. Шагайн шөрмөсний гэмтэл гэдэг нь бидний өдөр тутамд ярьдгаар шагайгаа эвгүй гишгэх, булгалах үед шагайн үений тогтвортой байдлыг хангадаг холбоос шөрмөсүүд гэмтэхийг хэлдэг.

Шагайн холбоос шөрмөсийг ерөнхийд нь дотор ба гадна талын холбоос гэж хувааж болно. Үүнээс гадна талын холбоос шөрмөсний гэмтэл хамгийн түгээмэл тохиолддог.

Шагайн гадна талын холбоосыг урд талын хавчаар-шаантны холбоос, өсгий-хавчаарын холбоос, арын хавчаар-шаантны холбоос гэсэн 3 үндсэн хэсэгт хувааж болно.

Гэмтсэн холбоос шөрмөсний байрлал, тооноос хамааран хүндрэлийн зэргийг тодорхойлохоос гадна гэмтлийн түвшнээс хамаарч ангилдаг.

Шагайн шөрмөсний гэмтлийг хүндрэлийн зэргээр нь 1, 2, 3-р зэрэг гэж ангилдаг ба,

1-р зэрэг нь холбоос бичил гэмтэл авсан эсвэл сунасан байдал, 2-р зэрэг нь хэсэгчилсэн тасралт, 3-р зэрэг нь холбоос бүрэн тасарсан байдлыг илэрхийлнэ.

Ялангуяа 3-р зэргийн тасралтын үед маш хүчтэй өвдөж, хавдах бөгөөд гишгэж алхаж чадахгүй хэмжээний өвдөлт мэдрэгдэж болно.

Энэ тохиолдолд шагайн хугаралтай ялган оношлох шаардлагатай байдаг тул заавал эмнэлэгт очиж рентген (X-ray) зураг авхуулж, шинжилгээ хийлгэх шаардлагатай.

А. Шагай булгарах үед заавал хагалгаа хийлгэх шаардлагатай юу?

Х. Шагайн холбоос шөрмөсний ихэнх гэмтэл нь хагалгаа хийлгэхгүйгээр бүрэн эдгэрдэг.

Харин ч цочмог үед буюу шагай хавдсан үед хагалгаа хийвэл хагалгааны дараа шархны ноцтой хүндрэл үүсэж болзошгүй бөгөөд,

хагалгааны дараах өвдөлтөөс үүдэлтэй шагайн үе хөших эрсдэлтэй байдаг.

Тиймээс шагай булгарах үед хагалгаа хийх шаардлагатай тохиолдол маш хязгаарлагдмал байдаг!

Шагайн хэд хэдэн холбоос шөрмөс бүрэн тасарч, үе маш тогтворгүй болсон эсвэл,

мэргэжлийн тамирчид шиг өндөр ачаалалтай дасгал хөдөлгөөн шаардагддаг, хурдан хугацаанд эргэн талбайдаа гарах шаардлагатай тохиолдолд л хязгаарлагдмал хүрээнд хагалгааг авч үздэг.

А. Тэгвэл ямар тохиолдолд хагалгаа хийдэг вэ?

Х. Зохих эмчилгээ, нөхөн сэргээлтийг цаг тухайд нь хийлгээгүй, эсвэл зохих нөхөн сэргээх дасгал хийсэн ч дахин давтан шагайгаа булгалсаар байх

‘архаг шагайн үений тогтворгүй байдал’ үүссэн тохиолдолд мэс заслын эмчилгээг авч үзэж болно.

Гэвч ийм архаг тогтворгүй байдал нь шагайгаа булгалсан нийт өвчтөнүүдийн цөөн хэсэгт л тохиолддог тул,

ихэнх шагайн шөрмөсний гэмтлийг мэс заслын бус аргаар бүрэн эмчлэх боломжтой гэдгийг хэлмээр байна.

А. Шагайн шөрмөсний гэмтлийг хэрхэн эмчилдэг вэ?

Х. Анхан шатны тусламжид PRICE зарчмыг хэрэглэдэг.

Гэмтсэн хэсгийг хамгаалах (Protection), хангалттай амрах (Rest), мөс тавьж хаван болон өвдөлтийг намдаах (Ice).

Гэмтсэн хэсгийг уян боолтоор шахаж боох (Compression) нь мөн эдгэрэлтэд тусална.

Эцэст нь хөлийг зүрхний түвшнээс дээш өргөж байрлуулах (Elevation) нь зүйтэй.

Дээр дурдсан шагайн гэмтлийн 1-р зэргийн үед ихэвчлэн гөпс тавих шаардлагагүй бөгөөд,

эхний 1 долоо хоног орчим шагайн хамгаалалтын сойлт зүүхэд хангалттай.

2, 3-р зэргийн үед 2 долоо хоног орчим гөпс зүүж, гэмтлийн зэргээс хамааран нэмэлт туслах сойлт зүүж болно.